DIZAYNERLIK QOBILIYATI” TUSHUNCHASINING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK MAZMUNI, TUZILISHI VA FUNKSIONAL XUSUSIYATLARI

Authors

  • Tosheva Gulnora Djurayevna Buxoro davlat texnika universiteti dotsenti, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD). Author

Keywords:

dizaynerlik qobiliyati, muhandislik dizayni, kreativlik, vizual-fazoviy tafakkur, konstruktiv faoliyat, prototiplash, refleksiya, pedagogik diagnostika, loyiha asosida ta’lim

Abstract

Maqolada “dizaynerlik qobiliyati” tushunchasining pedagogik-psixologik mazmuni muhandislik va dizayn ta’limi kontekstida tahlil qilinadi. Dizaynerlik qobiliyati estetik did yoki grafik mahorat bilan cheklanmaydigan, muammoni ko‘rish, talab va cheklovlarni talqin qilish, fazoviy obraz yaratish, muqobil yechimlarni ishlab chiqish, model va prototip orqali g‘oyani tekshirish hamda natijani refleksiv takomillashtirishni birlashtiruvchi integrativ sifat sifatida asoslanadi. Motivatsion-qadriyatli, kognitiv-tahliliy, vizual-fazoviy, konstruktiv-amaliy va refleksiv-baholovchi komponentlar hamda diagnostik, prognostik, loyihalash, kommunikativ va korreksion funksiyalar taklif etiladi. Qobiliyatni baholashda yakuniy mahsulot bilan birga qaror jarayoni va dalillarni hisobga olish zarurligi ko‘rsatiladi

References

1. Dym C.L., Agogino A.M., Eris O., Frey D.D., Leifer L.J. Engineering Design Thinking, Teaching, and Learning // Journal of Engineering Education. 2005. Vol. 94, No. 1. P. 103–120. https://doi.org/10.1002/j.2168-9830.2005.tb00832.x

2. Atman C.J., Adams R.S., Cardella M.E., Turns J., Mosborg S., Saleem J. Engineering Design Processes: A Comparison of Students and Expert Practitioners // Journal of Engineering Education. 2007. Vol. 96, No. 4. P. 359–379. https://doi.org/10.1002/j.2168-9830.2007.tb00945.x

3. Dorst K. The Core of Design Thinking and Its Application // Design Studies. 2011. Vol. 32, No. 6. P. 521–532. https://doi.org/10.1016/j.destud.2011.07.006

4. Cross N. Designerly Ways of Knowing. London: Springer, 2006. https://doi.org/10.1007/1-84628-301-9

5. Kaufman J.C., Sternberg R.J. (eds.). The Cambridge Handbook of Creativity. Cambridge: Cambridge University Press, 2010. https://doi.org/10.1017/CBO9780511763205

6. Suh J., Cho J.Y. Linking Spatial Ability, Spatial Strategies, and Spatial Creativity: A Step to Clarify the Fuzzy Relationship Between Spatial Ability and Creativity // Thinking Skills and Creativity. 2020. Vol. 35. Article 100628. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2020.100628

7. Cho J.Y. An Investigation of Design Studio Performance in Relation to Creativity, Spatial Ability, and Visual Cognitive Style // Thinking Skills and Creativity. 2017. Vol. 23. P. 67–78. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2016.11.006

8. Charyton C., Jagacinski R.J., Merrill J.A., Clifton W., DeDios S. Assessing Creativity Specific to Engineering with the Revised Creative Engineering Design Assessment // Journal of Engineering Education. 2011. Vol. 100, No. 4. P. 778–799. https://doi.org/10.1002/j.2168-9830.2011.tb00036.x

9. Lammi M., Becker K. Engineering Design Thinking // Journal of Technology Education. 2013. Vol. 24, No. 2. P. 55–77.

10. Azizxo‘jayeva N.N. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. Toshkent: O‘zbekiston yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg‘armasi, 2006. 160 b.

11. Tolipov O‘.Q., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy asoslari. Toshkent: Fan, 2006. 261 b.

12. Ishmuhamedov R.J., Abduqodirov A.A., Pardaev A. Ta’limda innovatsion texnologiyalar. Toshkent: Iste’dod, 2008. 180 b.

13. Lawson B. How Designers Think: The Design Process Demystified. 4th ed. Oxford: Architectural Press, 2005.

14. Razzouk R., Shute V. What Is Design Thinking and Why Is It Important? // Review of Educational Research. 2012. Vol. 82, No. 3. P. 330–348. https://doi.org/10.3102/0034654312457429

15. Goldschmidt G. Linkography: Unfolding the Design Process. Cambridge, MA: MIT Press, 2014.

Downloads

Published

04.10.2026

How to Cite

DIZAYNERLIK QOBILIYATI” TUSHUNCHASINING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK MAZMUNI, TUZILISHI VA FUNKSIONAL XUSUSIYATLARI. (2026). ZAMONAVIY TA’LIMDA ISLOHOTLAR VA TEXNIK TAFAKKUR, 1(2), 17-24. https://texniktafakkur.com/ttp/article/view/30

Similar Articles

1-10 of 144

You may also start an advanced similarity search for this article.