QARSHI SHAHRIDA YOMG‘IR SUVLARINI BOSHQARISHNING RAQAMLI MODELI VA IQLIM O‘ZGARISHIGA MOSLASHUV TIZIMINI ISHLAB CHIQISH
Keywords:
Qarshi shahri, yomg‘ir suvlari, GIS, SWMM, raqamli model, iqlim o‘zgarishi, yashil infratuzilma.Abstract
Mazkur maqolada Qarshi shahrida yomg‘ir suvlarini boshqarishning raqamli modelini ishlab chiqish va iqlim o‘zgarishiga moslashuv masalalari tadqiq etilgan. GIS, raqamli relyef modeli va EPA SWMM yordamida yog‘in suvlari oqimi, suv to‘planish xavfi hamda drenaj tizimining yuklamasi baholangan. Natijada shahar uchun yom‘ir suvlarini samarali boshqarish va yashil infratuzilmadan foydalanishga asoslangan raqamli boshqaruv konsepsiyasi taklif etilgan.
References
1.Rossman L.A., Simon M. Storm Water Management Model User’s Manual Version 5.2. EPA/600/R-22/030. U.S. Environmental Protection Agency, 2022.
2. Rossman L.A. Storm Water Management Model User’s Manual Version 5.1. U.S. Environmental Protection Agency, 2015.
3. Qarshi shahri iqlim ma’lumotlari. 1991–2020-yillar iqlim me’yorlari va 1970–2024-yillar dinamikasi asosidagi ma’lumotlar. WorldClim/CRU TS ma’lumotlari.
4. U.S. Environmental Protection Agency. Green Infrastructure Modeling Toolkit. Stormwater runoff management and green infrastructure modeling resources.
5. U.S. Environmental Protection Agency. Storm Water Management Model (SWMM). Stormwater runoff quantity and quality modelling, drainage planning and analysis.
6. Stormwater control measures, design aspects, and impact of climate change – a review. Water Research, 2026. DOI: 10.1016/j.wen.2025.12.001.
7. Gironas J., Roesner L.A., Davis J. Storm Water Management Model Applications Manual. EPA/600/R-09/077. U.S. EPA, 2009.
8. Storm Water Management Model: Performance Review and Gap Analysis. Peer-reviewed review of SWMM applications, calibration/validation and green infrastructure/LID modelling.