XORAZM VILOYATI SHAROITIDA ZA’FARON (Crocus sativus L.) O‘SIMLIGINING INTRODUKSIYASI VA MORFO-FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARINI BAHOLASH
Keywords:
Crocus sativus L.; za’faron; introduksiya; morfo-fiziologiya; fotosintez; xlorofill; suv rejimi; sho‘rlanish; qurg‘oqchilik; XorazmAbstract
Mazkur maqolada za’faron (Crocus sativus L.) o‘simligini Xorazm viloyatining arid agroekologik sharoitiga introduksiya qilish va uning morfo-fiziologik javoblarini kompleks baholashning ilmiy-metodik asoslari yoritiladi. Tadqiqot konsepsiyasi fenologik kuzatuvlar, morfometrik o‘lchovlar, barg suv holati, xlorofill va fotosintetik faollik ko‘rsatkichlarini birgalikda tahlil qilishga asoslanadi. Xorazm hududida yuqori yozgi harorat, yog‘ingarchilikning kamligi va tuproq sho‘rlanishi qishloq xo‘jaligi ekinlari uchun muhim ekologik cheklovlar hisoblanadi [1]. Xalqaro tadqiqotlar za’faronning sho‘rlanish va suv tanqisligiga fiziologik javobi sug‘orish rejimi hamda ekish usuliga bog‘liqligini ko‘rsatgan [2,3]. O‘zbekiston sharoitida Crocus sativus ning biologik, morfologik va anatomik xususiyatlari ham o‘rganilgan [4]. Shu sababli Xorazm sharoitida ushbu turning fenologiyasi, vegetativ o‘sishi va fiziologik holatini birgalikda baholash hududga mos agrotexnologik yondashuvlarni ishlab chiqish uchun ilmiy asos yaratishi mumkin. Maqolada hali yakunlanmagan tajriba natijalari raqamlar bilan ifodalanmagan; natijalar bo‘limi keyingi dala va laboratoriya o‘lchovlari bilan to‘ldirilishi nazarda tutiladi
References
1. Khamidov M., Ishchanov J., Hamidov A., Donmez C., Djumaboev K. Assessment of Soil Salinity Changes under the Climate Change in the Khorezm Region, Uzbekistan. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(14):8794. DOI: 10.3390/ijerph19148794.
2. Yarami N., Sepaskhah A.R. Physiological growth and gas exchange response of saffron (Crocus sativus L.) to irrigation water salinity, manure application and planting method. Agricultural Water Management. 2015;154:43–51. DOI: 10.1016/j.agwat.2015.03.003.
3. Dastranj N., Sepaskhah A.R. Response of saffron (Crocus sativus L.) to irrigation water salinity, irrigation regime and planting method: Physiological growth and gas exchange. Scientia Horticulturae. 2019;257:108714. DOI: 10.1016/j.scienta.2019.108714.
4. Makhmudov A.V. Bioecological features and anatomical structure Crocus sativus L. to the introduction in Uzbekistan. Journal of Novel Applied Sciences. 2016;5:17–23.
5. Ghanbari J., Khajoei-Nejad G., van der Krol A.R. Saffron (Crocus sativus L.), the king of spices: An overview. Scientia Horticulturae. 2020;272:109560. DOI: 10.1016/j.scienta.2020.109560.
6. ISO 3632-1:2025. Spices — Saffron (Crocus sativus L.) — Part 1: Specification. International Organization for Standardization. 2025. ISO 3632-2:2010 — Part 2: Test methods.
7. Saffron: Science, Technology and Health. Chapter 8: Ecophysiology of saffron. Woodhead Publishing Series in Food Science, Technology and Nutrition. 2020. P. 119–137. DOI: 10.1016/B978-0-12-818638-1.00008-3.