O‘ZBEK VA TURK TILLARI O‘RTASIDAGI TARJIMADA SOXTA EKVIVALENTLAR: “İZLEMEK–IZLAMOQ”, “DÜŞÜNMEK–TUSHUNMOQ” VA “BABA–BOBO” BIRLIKLARI TAHLILI
Kalit so‘zlar:
kontekstual ma’no, tarjima xatolari, leksik tafovut, qiyosiy semantika, soxta ekvivalentlar, turk tili, o‘zbek tili, tarjimashunoslikAbstrak
Mazkur maqolada o‘zbek va turk tillari o‘rtasidagi tarjimada shakliy o‘xshashlik tufayli yuzaga keladigan semantik tafovutlar soxta ekvivalentlar hodisasi doirasida tahlil qilinadi. Xususan, turk tilidagi izlemek, düşünmek, baba birliklari hamda o‘zbek tilidagi izlamoq, tushunmoq, bobo birliklari qiyosiy o‘rganiladi. Tahlilda mazkur so‘zlarning lug‘aviy ma’nolari, semantik munosabatlari va kontekstual qo‘llanishi ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, qardosh tillar o‘rtasidagi shakliy o‘xshashlik tarjimada noto‘g‘ri ekvivalent tanlanishiga sabab bo‘lishi mumkinligi asoslanadi. Maqola natijalari o‘zbek–turk tarjimasida leksik-semantik farqlarni hisobga olish, tarjima aniqligini oshirish va tarjimonlarning lingvistik kompetensiyasini rivojlantirish nuqtayi nazaridan ahamiyatlidir
Adabiyotlar
1. Abdurasulov, Y. (2009). Turkiy tillarning qiyosiy-tarixiy grammatikasi. Toshkent: tegishli nashr ma’lumotlari nashr nusxasi asosida aniqlashtirilishi lozim.
2. Fazliddinova, Z. (2023). “Equivalent words between Turkish and Uzbek.” Eurasian Journal of Academic Research, 3(5, Part 4), 339–342. https://doi.org/10.5281/zenodo.8019487
3. Khodjimurodov, F. (2025). Türk soylulara Türkiye Türkçesi öğretiminde yalancı eş değerlik: Özbek öğrenciler örneği [Turk millatiga mansub o‘quvchilarga Turkiya turkchasini o‘qitishda soxta ekvivalentlik: o‘zbek talabalar misolida]. Magistrlik dissertatsiyasi. İstanbul Üniversitesi.
4. Özbek Türkçesi-Türkiye Türkçesi Yalancı Eş Değerli Kelimeler (2011). Magistrlik dissertatsiyasi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi. https://hdl.handle.net/20.500.12712/31354
5. Yurtbaşı, M. (2018). “Turkish ‘False Friends’ (Faux Amis).” The Journal of Academic Social Science. https://doi.org/10.16992/ASOS.14257
6. Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/
7. O‘zbek tilining izohli lug‘ati.
