RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA LOYIHA RISKLARINI BAHOLASH VA PROGNOZLASHNING ZAMONAVIY INTELLEKTUAL USULLARI

Authors

  • Imomov Behruz Marat o‘g‘li Toshkent kimyo-texnologiya instituti magistranti Author

Keywords:

izohlanuvchi sun’iy intellekt, raqamli egizak, tabiiy tilni qayta ishlash, noaniq mantiq, Bayes tarmog‘i, mashinali o‘rganish, risklarni prognozlash, loyiha riski, raqamli transformatsiya

Abstract

Maqolada raqamli transformatsiya sharoitida loyiha risklarini aniqlash, baholash va prognozlashda qo‘llaniladigan zamonaviy intellektual usullar tizimli tahlil qilinadi. An’anaviy ehtimollik–ta’sir matritsasining ekspert tajribasiga bog‘liqligi, statikligi va kechikkan axborotga tayanishi ko‘rsatilib, mashinali o‘rganish, Bayes tarmoqlari, noaniq mantiq, tabiiy tilni qayta ishlash, Monte-Karlo simulyatsiyasi hamda raqamli egizaklardan foydalanish imkoniyatlari qiyoslanadi. Ma’lumot sifati, izohlanuvchanlik, konseptual siljish, algoritmik xolislik va inson nazorati intellektual risk-boshqaruvning ajralmas shartlari sifatida asoslanadi. Maqolada ma’lumotlardan boshqaruv qarorigacha bo‘lgan besh qatlamli arxitektura, usul tanlash xaritasi va gibrid baholash modeli taklif etilgan

References

1. International Organization for Standardization. ISO 31000:2018 Risk management – Guidelines. Geneva: ISO, 2018.

2. Tabassi E. Artificial Intelligence Risk Management Framework (AI RMF 1.0). NIST AI 100-1. Gaithersburg, MD: National Institute of Standards and Technology, 2023. https://doi.org/10.6028/NIST.AI.100-1

3. International Organization for Standardization. ISO/IEC 23894:2023 Information technology – Artificial intelligence – Guidance on risk management. Geneva: ISO, 2023.

4. Wauters M., Vanhoucke M. A comparative study of Artificial Intelligence methods for project duration forecasting // Expert Systems with Applications. 2016. Vol. 46. P. 249–261. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2015.10.008

5. Wauters M., Vanhoucke M. A Nearest Neighbour extension to project duration forecasting with Artificial Intelligence // European Journal of Operational Research. 2017. Vol. 259, No. 3. P. 1097–1111. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2016.11.018

6. Vandevoorde S., Vanhoucke M. A comparison of different project duration forecasting methods using earned value metrics // International Journal of Project Management. 2006. Vol. 24, No. 4. P. 289–302. https://doi.org/10.1016/j.ijproman.2005.10.004

7. Baryannis G., Validi S., Dani S., Antoniou G. Supply chain risk management and artificial intelligence: state of the art and future research directions // International Journal of Production Research. 2019. Vol. 57, No. 7. P. 2179–2202. https://doi.org/10.1080/00207543.2018.1530476

8. Tao F., Zhang M., Liu Y., Nee A.Y.C. Digital twin driven prognostics and health management for complex equipment // CIRP Annals. 2018. Vol. 67, No. 1. P. 169–172. https://doi.org/10.1016/j.cirp.2018.04.055

9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son Farmoni. “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 17-fevraldagi PQ-4996-son qarori. “Sun’iy intellekt texnologiyalarini jadal joriy etish uchun shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 14-oktabrdagi PQ-358-son qarori. “Sun’iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

12. Project Management Institute. A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK Guide). 7th ed. Newtown Square, PA: PMI, 2021.

13. Saltelli A., Ratto M., Andres T. et al. Global Sensitivity Analysis: The Primer. Chichester: Wiley, 2008.

14. Molnar C. Interpretable Machine Learning: A Guide for Making Black Box Models Explainable. 2nd ed. 2022. https://christophm.github.io/interpretable-ml-book/

15. OECD. OECD Framework for the Classification of AI Systems. OECD Digital Economy Papers, No. 323. Paris: OECD Publishing, 2022. https://doi.org/10.1787/cb6d9eca-en

Downloads

Published

28.09.2026

How to Cite

RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA LOYIHA RISKLARINI BAHOLASH VA PROGNOZLASHNING ZAMONAVIY INTELLEKTUAL USULLARI. (2026). ZAMONAVIY TA’LIMDA ISLOHOTLAR VA TEXNIK TAFAKKUR, 1(1), 166-174. https://texniktafakkur.com/ttp/article/view/20

Similar Articles

1-10 of 141

You may also start an advanced similarity search for this article.