SUN'IY INTELLEKT BIZGA YORDAMCHIMI YOKI «XO'JAYIN»?

Authors

  • Tuxtamurodova Gulinur Jamoliddin qizi Author

Keywords:

sun'iy intellekt, inson nazorati, avtomatlashtirishga ishonish, kognitiv yuklama, mehnat bozori, kritik fikrlash

Abstract

Maqolada sun'iy intellekt (SI) inson uchun yordamchi vositami yoki qarorlarni o'ziga bo'ysundiruvchi «xo'jayin»mi, degan savol xalqaro tadqiqotlar va me'yoriy hujjatlar tahlili asosida ko'rib chiqiladi. Mijozlarga xizmat ko'rsatish xodimlari orasida generativ SI ish unumdorligini o'rtacha taxminan 14% ga, yangi xodimlarda esa taxminan 34% ga oshirgani, 758 nafar maslahatchi ishtirokidagi tajribada SI qobiliyat chegarasidan tashqaridagi vazifada to'g'ri javob ehtimolini 19% ga kamaytirgani keltiriladi. Avtomatlashtirishga haddan ortiq ishonish, kognitiv yuklamani SI zimmasiga yuklash va mehnat bozoridagi ta'sir (XVJ baholashicha global bandlikning deyarli 40% i SI ta'siriga duchor) ko'rib chiqiladi. Xulosaga ko'ra, SI rolini texnologiyaning o'zi emas, undan foydalanish usuli, inson nazorati va institutsional qoidalar belgilaydi. Maqolada muallifning o'z eksperimental ma'lumotlari keltirilmagan.

References

1. Brynjolfsson E., Li D., Raymond L.R. Generative AI at Work // The Quarterly Journal of Economics. – 2025. – Vol. 140, No. 2. – P. 889–942. – DOI: 10.1093/qje/qjae044

2. Noy S., Zhang W. Experimental evidence on the productivity effects of generative artificial intelligence // Science. – 2023. – DOI: 10.1126/science.adh2586

3. Dell'Acqua F., McFowland E. III, Mollick E.R., Lifshitz-Assaf H., Kellogg K., Rajendran S., Krayer L., Candelon F., Lakhani K.R. Navigating the Jagged Technological Frontier: Field Experimental Evidence of the Effects of AI on Knowledge Worker Productivity and Quality. – Harvard Business School Working Paper No. 24-013. – 2023.

4. Gerlich M. AI Tools in Society: Impacts on Cognitive Offloading and the Future of Critical Thinking // Societies. – 2025. – Vol. 15, No. 1. – URL: https://ideas.repec.org/a/gam/jsoctx/v15y2025i1p6-d1559787.html

5. Parasuraman R., Manzey D.H. Complacency and bias in human use of automation: an attentional integration // Human Factors. – 2010. – Vol. 52, No. 3. – P. 381–410. – DOI: 10.1177/0018720810376055

6. Eloundou T., Manning S., Mishkin P., Rock D. GPTs are GPTs: An Early Look at the Labor Market Impact Potential of Large Language Models. – arXiv:2303.10130. – 2023. – URL: https://arxiv.org/abs/2303.10130

7. Cazzaniga M. et al. Gen-AI: Artificial Intelligence and the Future of Work. – IMF Staff Discussion Note SDN/2024/001. – Washington, DC: International Monetary Fund, 2024. – DOI: 10.5089/9798400262548.006

8. Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act), Article 14 (Human oversight). – URL: https://artificialintelligenceact.eu/article/14/

9. Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. – Paris: UNESCO, 2021. – URL: https://www.unesco.org/en/artificial-intelligence/recommendation-ethics

10. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 14-oktabrdagi PQ-358-son qarori. Sun'iy intellektni rivojlantirish strategiyasini 2030-yilgacha tasdiqlash to'g'risida. – URL: https://gov.uz/en/digital/news/view/24510

Downloads

Published

16.10.2026

How to Cite

SUN’IY INTELLEKT BIZGA YORDAMCHIMI YOKI «XO’JAYIN»? (2026). ZAMONAVIY TA’LIMDA ISLOHOTLAR VA TEXNIK TAFAKKUR, 1(2), 1050-1056. https://texniktafakkur.com/ttp/article/view/184

Similar Articles

1-10 of 132

You may also start an advanced similarity search for this article.