YASHIL ENERGETIKA TA’LIMI ASOSIDA TALABALARNING EKOLOGIK KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRISH MEXANIZMLARI
Keywords:
loyiha ta’limi, karbon izi, energiya auditi, barqaror rivojlanish, ekologik tafakkur, yashil kompetensiya, energiya samaradorligi, ekologik ta’lim, qayta tiklanuvchi energiya, ekologik kompetensiya, yashil energetikaAbstract
Maqolada oliy ta’lim muassasalarida yashil energetika ta’limi asosida talabalarning ekologik kompetensiyalarini rivojlantirishning nazariy-metodik asoslari tadqiq etilgan. Qayta tiklanuvchi energiya manbalari, energiya samaradorligi, resurslardan oqilona foydalanish, karbon izini kamaytirish va ekologik xavfsizlikka oid bilimlarni ta’lim jarayoniga integratsiyalash talabaning faqat ekologik savodxonligini emas, balki real ekologik vaziyatlarni tahlil qilish, energiya yechimlarining ekologik oqibatlarini baholash va mas’uliyatli kasbiy qaror qabul qilish qobiliyatini rivojlantirishi asoslangan. “Yashil energetikaga yo‘naltirilgan ekologik kompetensiya” tushunchasiga mualliflik ta’rifi berilib, uning kognitiv-energetik, analitik-ekologik, amaliy-loyihaviy, qadriyatli-mas’uliyatli hamda refleksiv-baholash komponentlari ishlab chiqilgan. Talabalarning ekologik kompetensiyalarini rivojlantirish uchun “bilim – tahlil – amaliyot – ekologik qaror – refleksiya – kompetensiya” ketma-ketligiga asoslangan mexanizm taklif etilgan. Muammoli ekologik vaziyatlar, energiya auditi, yashil loyiha, karbon izi tahlili va energiya tanlovi matritsasidan foydalanishning metodik imkoniyatlari ochib berilgan
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 27-maydagi 434-son “O‘zbekiston Respublikasida Ekologik ta’limni rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi PQ-436-son “2030-yilgacha O‘zbekiston Respublikasining ‘yashil’ iqtisodiyotga o‘tishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 25-martdagi PQ-110-son “‘Eko-madaniyat’ umummilliy loyihasi doirasida ekologik ta’lim, ilm-fan va targ‘ibotni jadallashtirishga oid kompleks chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori.
4. Sharipov K. Aholining ekologik madaniyatini yuksaltirishda ekologik ta’lim, jamoatchilik ishtiroki va shaxsiy javobgarlik: 2025-2026-yillardagi institutsional o‘zgarishlar tahlili // Green Economy and Development. - 2026. - Vol. 4. - B. 16-23. DOI: 10.5281/zenodo.22671566.
5. Bobobekov E. O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida yashil kompetentsiyalarni shakllantirishning integratsiyalashgan modelini takomillashtirish // Muhandislik va iqtisodiyot. - 2026. - J. 4, № 2. - B. 1069-1072. DOI: 10.5281/zenodo.22308197.
6. Imomova Z.B. Yashil energetika ta’limi orqali ekologik va energiya savodxonligini boshqarish // Modern Education and Development. - 2026. - Vol. 42, № 1.
7. Narimanov B.A. Bo‘lajak energetik muhandislarni tayyorlashda yashil energetika ta’limini rivojlantirish // Maktabgacha va maktab ta’limi. - 2026. - J. 4, № 2. - B. 974-976. DOI: 10.5281/zenodo.18835395.
8. Fayziyev M.Sh. Talabalarda ekologik refleksiyani rivojlantirish texnologiyasi // Science and Culture: Innovations of the 21st Century. - 2026. - J. 2, № 5. - B. 35-39.
9. UNESCO. Education for Sustainable Development: A Roadmap. - Paris: UNESCO, 2020. - 62 p.
10. Bianchi G., Pisiotis U., Cabrera Giraldez M. GreenComp: The European Sustainability Competence Framework. - Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2022. DOI: 10.2760/13286.
11. How to Promote University Students to Innovative Use Renewable Energy? An Inquiry-Based Learning Course Model // Sustainability. - 2021. - Vol. 13, No. 3. - Article 1418.
