TALABALARNING ANALITIK TAHLIL KO‘NIKMALARI: MAZMUNI, TARKIBIY KOMPONENTLARI VA RIVOJLANISH BOSQICHLARI
Keywords:
transfer, refleksiya, interpretatsiya, sabab–oqibat aloqasi, rivojlanish bosqichi, tarkibiy komponent, tanqidiy fikrlash, analitik fikrlash, analitik tahlil ko‘nikmasiAbstract
Maqolada oliy ta’lim talabalarining analitik tahlil ko‘nikmalari mazmuni, tarkibiy komponentlari va rivojlanish bosqichlari nazariy-metodologik jihatdan asoslangan. Analitik fikrlash, tanqidiy fikrlash, muammoni hal qilish va analitik tahlil ko‘nikmasi tushunchalari o‘rtasidagi chegaralar aniqlashtirilgan. Mahalliy normativ-huquqiy hujjatlar hamda xalqaro ilmiy manbalarni integrativ tahlil qilish asosida analitik tahlil ko‘nikmasining mualliflik ta’rifi ishlab chiqilgan. Uning motivatsion-maqsadli, kognitiv-analitik, operatsion-faoliyatli, interpretatsion-xulosaviy va refleksiv-baholash komponentlari ajratilgan. Ko‘nikmaning rivojlanishi axborotni anglash, analitik ajratish, qiyosiy-sababiy tahlil, interpretatsiya va xulosa, refleksiv-transfer bosqichlari orqali tavsiflangan. Komponent-bosqichli modelda topshiriq murakkabligining ortishi, talaba mustaqilligining kengayishi, pedagogik ko‘makning kamayishi va refleksiv qayta aloqaning uzluksizligi o‘zaro bog‘langan
References
O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-637-son, 2020-yil 23-sentabr. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz/docs/-5013007
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-son Farmoni. 2019-yil 8-oktabr. URL: https://lex.uz/docs/-4545884 (murojaat sanasi: 23.09.2026).
Facione P.A. Critical Thinking: A Statement of Expert Consensus for Purposes of Educational Assessment and Instruction. Research Findings and Recommendations. ERIC Document ED315423. – Millbrae, CA: California Academic Press, 1990. – 112 p.
Anderson L.W., Krathwohl D.R. (Eds.). A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing: A Revision of Bloom’s Taxonomy of Educational Objectives. – New York: Longman, 2001. – 352 p.
Alexander P.A. Thinking Critically and Analytically about Critical-Analytic Thinking: An Introduction // Educational Psychology Review. – 2014. – Vol. 26, No. 4. – P. 469–476. DOI: 10.1007/s10648-014-9283-1.
Alexander P.A. “Here Be Dragons!” Mapping the Realm of Higher-Order, Critical, and Critical-Analytic Thinking // Educational Psychology Review. – 2023. – Vol. 35. – Article 42. – P. 1–18. DOI: 10.1007/s10648-023-09762-0.
Halpern D.F. Teaching Critical Thinking for Transfer Across Domains: Dispositions, Skills, Structure Training, and Metacognitive Monitoring // American Psychologist. – 1998. – Vol. 53, No. 4. – P. 449–455. DOI: 10.1037/0003-066X.53.4.449.
Ahern A., Dominguez C., McNally C., O’Sullivan J.J., Pedrosa D. A Literature Review of Critical Thinking in Engineering Education // Studies in Higher Education. – 2019. – Vol. 44, No. 5. – P. 816–828. DOI: 10.1080/03075079.2019.1586325.
Muslimov N.A., Usmonboyeva M.H., Sayfurov D.M., To‘rayev A.B. Innovatsion ta’lim texnologiyalari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2015. – 208 b.
Willison J., O’Regan K. Commonly Known, Commonly Not Known, Totally Unknown: A Framework for Students Becoming Researchers // Higher Education Research & Development. – 2007. – Vol. 26, No. 4. – P. 393–409. DOI: 10.1080/07294360701658609.